ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರುಗಳ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸದಂತೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ SEBI ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಅಕ್ರಮ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ SEBI ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಗ್ರೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
Key takeaways
- ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಿಗೆ SEBI ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
- ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳಲ್ಲಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ 'ಅಂತರ್ಗತ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು' ಹೊಂದಿದ್ದು, ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ ಅಥವಾ ಬೆಲೆಯ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಖಾತರಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
- ಈ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ SEBI ಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕುಂದುಕೊರತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ (SCORES ನಂತಹ) ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
- ಗ್ರೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್ನಲ್ಲಿನ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರು ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಕ್ರಮ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸದಂತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ SEBI ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಗ್ರೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆಯಾದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಅನಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರುಗಳ (unlisted shares) ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ಕಠಿಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಗರಿಷ್ಠ ಆದಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು 'ಪ್ರಿ-ಐಪಿಒ' (pre-IPO) ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು, ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಕಂಪನಿಗಳ ಷೇರುಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು SEBI ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಗ್ರೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್ನ ಅಪಾಯ
ಈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಿಗೆ SEBI ಮಾನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ. ಇವು ವೃತ್ತಿಪರ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಆಪ್ಗಳಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ NSE ಅಥವಾ BSE ನಂತಹ ಸ್ಥಾಪಿತ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ಗಳ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಯಾವುದೇ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನೇಕ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆ (IPO) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಅದರ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಆಸೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 'FOMO' (ಅವಕಾಶ ಕೈತಪ್ಪಿ ಹೋಗುವ ಭಯ) ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಷೇರುಗಳು ಮುಖ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಗ್ರೇ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ 'ಅಂತರ್ಗತ ಅಪಾಯಗಳು' ಸಂಭಾವ್ಯ ಲಾಭಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿವೆ ಎಂದು SEBI ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.
ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲ
ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿಯೆಂದರೆ ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆ. ನೀವು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ನಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಏನಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಿದರೆ, ನೀವು SEBI ಯ SCORES ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅನಧಿಕೃತ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರು ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
- ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆಯಿಲ್ಲ: ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು SEBI ಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ SEBI ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ: ಈ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಬೆಲೆಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತವೇ ಅಥವಾ ಷೇರುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ.
- ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು: ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ದ್ವಿತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು.
ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆ
ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿತ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು SEBI ಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದ ಶೂನ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಬಂಡವಾಳವು ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರು ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಕಾನೂನು ಜಟಿಲತೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದಿ. ಈ ವಿಷಯವು ಮಾಹಿತಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.
Frequently asked questions
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೇ?
ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅನಧಿಕೃತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವುದು ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ SEBI ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.
ಅನಧಿಕೃತ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ನೀವು ವಂಚನೆಗೊಳಗಾದರೆ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ವಿಫಲವಾದರೆ, ಆ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ SEBI ಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಅದರ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು SEBI ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಒಂದಕ್ಕೆ SEBI ಅನುಮತಿ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು?
ನೀವು ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ನ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತ SEBI ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು; ಪ್ರಸ್ತುತ, ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.