ಗಡಿ ಭಾಗದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ನೋಟು ಪತ್ತೆ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ

ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟು ದೃಢೀಕರಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನಗದು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರೊಳಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.

ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟು ದೃಢೀಕರಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನಗದು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರೊಳಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಭಾರತದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳ ಸಮೀಪ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಕಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳಿಂದ (FICN) ರಕ್ಷಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳು ಸುಧಾರಿತ ನೋಟು ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ತರಬೇತಿ

ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅಪ್‌ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಕರೆನ್ಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಾನವ ಅಂಶದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಗದು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಅಸಲಿ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರ ಗಡುವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತರಬೇತಿಯು ಟೆಲ್ಲರ್ ಕೌಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಂತದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ನಕಲಿ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈಗ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ:

• ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಪತ್ತೆಯಾದ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು.
• ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ 'ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳನ್ನು' ಗುರುತಿಸುವುದು.
• ನಕಲಿ ಕರೆನ್ಸಿ ಹರಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐಗೆ ಸಕಾಲಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುವಂತೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು?

ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ, ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪರಿಸರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಗಡಿ ಶಾಖೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನಗದು ಠೇವಣಿಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನೀವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನಗದನ್ನು ಜಮಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ನೋಟುಗಳ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಎಟಿಎಂಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳು ಅರಿಯದ ನಾಗರಿಕರ ಕೈಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲೇ ಅವುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಆರ್‌ಬಿಐನ ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ವರದಿಯು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಇದು ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಲಹೆಯಲ್ಲ.