भारत-रशिया व्यापार: ₹5.85 ट्रिलियन व्यवहारांपैकी 96% व्यवहार आता रुपया-रुबल प्रणाली वापरतात

भारत आणि रशिया आता त्यांच्या द्विपक्षीय व्यापारातील 96% व्यवहार एका समर्पित रुपया-रुबल पेमेंट यंत्रणेचा वापर करून करतात. ही पायाभूत सुविधा 2024 पर्यंत अंदाजे ₹5.85 ट्रिलियन (USD 70 अब्ज) च्या वार्षिक व्यापार मूल्याला समर्थन देते, ज्यात बहुतेक व्यवहार दहा मिनिटांपेक्षा कमी वेळेत पूर्ण होतात.

भारत आणि रशिया यांच्यातील सर्व द्विपक्षीय व्यापारी व्यवहारांपैकी 96% व्यवहार आता एका विशेष रुपया-रुबल पेमेंट पायाभूत सुविधेद्वारे केले जातात. ही मजबूत प्रणाली दोन्ही देशांमधील आर्थिक देवाणघेवाणीसाठी एक महत्त्वाचा आधार बनली आहे, ज्यांच्या द्विपक्षीय व्यापाराने 2024 मध्ये अंदाजे USD 70 अब्ज (सुमारे ₹5.85 ट्रिलियन) चा टप्पा गाठला.

या थेट पेमेंट यंत्रणेची स्थापना आंतरराष्ट्रीय व्यापारासाठी, विशेषतः अमेरिकन डॉलरसारख्या तिसऱ्या देशांच्या चलनांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी एक धोरणात्मक पाऊल आहे. भारतीय व्यवसाय आणि अर्थव्यवस्थेसाठी, हा विकास रशियासोबतच्या व्यापारात, विशेषतः प्रमुख क्षेत्रांमध्ये, अधिक अंदाजक्षमता आणि कार्यक्षमता वाढवतो.

प्रणालीची गती आणि विश्वसनीयता

रुपया-रुबल पेमेंट प्रणालीची कार्यक्षम कार्यपद्धती हे एक विशेष वैशिष्ट्य आहे. अहवालानुसार, या यंत्रणेद्वारे होणारे बहुतेक व्यवहार दहा मिनिटांच्या आत पूर्ण होतात. याहूनही अधिक प्रभावीपणे, यातील बऱ्याच व्यवहारांची पूर्तता एका मिनिटापेक्षा कमी वेळेत होते. ही जलद प्रक्रिया क्षमता सीमापार पेमेंटशी संबंधित वेळ आणि प्रशासकीय खर्च लक्षणीयरीत्या कमी करते, ज्यामुळे ही रशियाच्या आंतरराष्ट्रीय भागीदारांसोबतच्या सर्वात विश्वासार्ह पेमेंट व्यवस्थांपैकी एक बनली आहे.

भारतीय किरकोळ बाजार आणि अर्थव्यवस्थेवर परिणाम

एका सामान्य भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदाराचा या विशिष्ट व्यापार यंत्रणेशी थेट संबंध मर्यादित असला तरी, याचे परिणाम व्यापक आहेत. भारत आणि रशियासारख्या मोठ्या अर्थव्यवस्थांमधील स्थिर आणि कार्यक्षम व्यापार पेमेंट प्रणाली विविध वस्तूंसाठी स्थिर पुरवठा साखळी सुनिश्चित करण्यास मदत करते, ज्यामुळे आयात केलेल्या वस्तूंच्या किमतींवर परिणाम होऊ शकतो आणि आर्थिक स्थिरता टिकून राहू शकते. उदाहरणार्थ, भारत रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची आणि इतर वस्तूंची आयात करतो. एक सुलभ पेमेंट चॅनल सुनिश्चित करते की या आयातींना कमी आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागतो, ज्यामुळे अप्रत्यक्षपणे ग्राहक आणि उद्योगांना फायदा होतो.

या रुपया-रुबल आराखड्याचे यश भारताची राष्ट्रीय चलन वापरून व्यापार करण्यास वाढती क्षमता आणि इच्छाशक्ती देखील दर्शवते, हे भारतीय रुपयाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आणण्याच्या व्यापक प्रयत्नांशी जुळणारे एक पाऊल आहे. यामुळे भविष्यात इतर देशांसोबत अशाच प्रकारच्या द्विपक्षीय पेमेंट व्यवस्थांचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो, ज्यामुळे जागतिक व्यापार आणि वित्त क्षेत्रात भारताचे स्थान आणखी मजबूत होईल.

96% च्या स्वीकारार्हतेचा दर भारत आणि रशिया दरम्यान व्यापार करणाऱ्या व्यवसायांमध्ये या प्रणालीची परिणामकारकता आणि स्वीकारार्हता अधोरेखित करतो, ज्यामुळे त्यांच्या आर्थिक भागीदारीचा एक महत्त्वाचा घटक म्हणून तिची भूमिका दृढ होते.

हा अहवाल केवळ माहितीसाठी असून तो आर्थिक किंवा गुंतवणूक सल्ला नाही.