झिरोधाचे संस्थापक नितीन कामत यांचा ईडी फसवणूक चौकशीच्या पार्श्वभूमीवर स्टॉक टिप्स पडताळण्यासाठी एआय चॅटबॉट्स वापरण्याचा सल्ला

भारतातील सर्वात मोठ्या ब्रोकरेज, झिरोधाचे संस्थापक नितीन कामत यांनी भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी एका महत्त्वाच्या सल्ल्यामध्ये, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (एआय) चॅटबॉट्स जसे की क्लाउड (Claude) किंवा चॅटजीपीटी (ChatGPT) वापरून शेअर बाजारातील टिप्सची पडताळणी करण्याचे आवाहन केले आहे. प्रवर्तन संचालनालयाने (ईडी) व्हॉट्सॲप-आधारित 'पंप-अँड-डंप' (pump-and-dump) योजनांवर अलीकडेच केलेल्या कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर ही शिफारस आली आहे, ज्यामुळे बाजारातील फसव्या पद्धतींवर प्रकाश टाकला गेला आहे.

कामचांचा सल्ला गुंतवणूकदारांना न मागितलेल्या स्टॉक टिप्सची, विशेषतः 'सहज पैसे' किंवा त्वरित परताव्याचे आश्वासन देणाऱ्या टिप्सची छाननी करण्यास सक्षम बनवण्यावर केंद्रित आहे. त्यांनी यावर भर दिला की अशा एआय टूल्समुळे संशयास्पद गुंतवणुकीच्या सूचनांना सामोरे जाताना 'ते एक चांगली कल्पना आहे का' हे ठरवण्यासाठी मार्गदर्शन मिळू शकते.

डिजिटल बाजारातील फेरफारांचा वाढता धोका

आर्थिक बाजारांमध्ये, विशेषतः भारतात, बाजारातील फेरफारांसाठी डिजिटल संवाद माध्यमांच्या गैरवापरात वाढ झाली आहे. 'पंप-अँड-डंप' योजना हा फसवणुकीचा एक सामान्य प्रकार आहे जिथे फसवणूक करणारे व्हॉट्सॲप (WhatsApp) आणि टेलिग्राम (Telegram) सारख्या प्लॅटफॉर्मवर दिशाभूल करणारी माहिती पसरवून कृत्रिमरित्या स्टॉकची किंमत वाढवतात. एकदा किंमत शिखरावर पोहोचल्यावर, फसवणूक करणारे त्यांचे शेअर्स विकतात, ज्यामुळे स्टॉकचे मूल्य कोसळते आणि अनभिज्ञ गुंतवणूकदारांना मोठे नुकसान होते.

ईडीने अलीकडेच केलेल्या तपासण्या या अवैध कृत्यांना नियामक संस्था किती गांभीर्याने घेत आहेत, हे अधोरेखित करतात. अशा तपासण्या बाजारातील सहभागींसाठी वाढीव सतर्कता आणि आत्म-संरक्षणाची गरज असल्याचे स्पष्ट संकेत देतात.

एआय चॅटबॉट्स गुंतवणूकदारांना कशी मदत करू शकतात

कामचांचा एआय चॅटबॉट्स वापरण्याचा सल्ला गुंतवणूकदारांसाठी एक सक्रिय दृष्टिकोन प्रदान करतो. हे अत्याधुनिक भाषा मॉडेल्स, मोठ्या डेटासेटवर प्रशिक्षित असल्याने, माहितीवर जलद प्रक्रिया आणि विश्लेषण करू शकतात. गुंतवणूकदार स्टॉक टीप किंवा गुंतवणुकीची कल्पना एआय चॅटबॉटमध्ये इनपुट करू शकतात आणि त्याला खालील गोष्टी करण्यास सांगू शकतात:

• दाव्यांची तथ्य-पडताळणी करा: टिपमध्ये सादर केलेली माहिती सार्वजनिकरित्या उपलब्ध कंपनीच्या आर्थिक माहिती, बातम्या आणि बाजारातील अहवालांशी जुळते का, हे तपासा.
• रेड फ्लॅग्स ओळखा: चॅटबॉट्सना 'पंप-अँड-डंप' योजनांची सामान्य वैशिष्ट्ये शोधण्यासाठी विचारले जाऊ शकते, जसे की संबंधित बातम्या नसताना पेनी स्टॉकमधील (penny stocks) असामान्यपणे जास्त ट्रेडिंग व्हॉल्यूम किंवा हमीदार, अवास्तव परताव्याचे आश्वासन.
• संतुलित दृष्टीकोन प्रदान करा: गुंतवणुकीचा सल्ला देत नसले तरी, एआय सामान्य आर्थिक ज्ञानावर आधारित विशिष्ट प्रकारच्या गुंतवणुकीशी किंवा बाजाराच्या स्थितीशी संबंधित धोके आणि संभाव्य नकारात्मक बाबींचा सारांश देऊ शकते.
• तांत्रिक शब्दांचा अर्थ समजावून सांगा: क्लिष्ट आर्थिक शब्दांना सोप्या भाषेत अनुवादित करा, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांना ते काय वाचत आहेत हे अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास मदत होईल.

गुंतवणूकदार जागृतीवर झिरोधाचे लक्ष

एक अग्रगण्य ब्रोकरेज म्हणून, झिरोधाने सातत्याने गुंतवणूकदार शिक्षण आणि जोखीम व्यवस्थापनावर भर दिला आहे. कामतांचा सल्ला किरकोळ गुंतवणूकदारांना वाढत्या अत्याधुनिक आर्थिक फसवणुकीपासून वाचवण्यासाठीच्या व्यापक उद्योगाच्या प्रयत्नांशी सुसंगत आहे. सुलभ एआय साधनांच्या उपलब्धतेमुळे व्यक्तींना त्यांची कष्टाची कमाई गुंतवण्यापूर्वी माहितीची प्रारंभिक योग्य तपासणी (due diligence) करण्याची नवीन संधी मिळते.

एआय (AI) पलीकडे: योग्य तपासणीचे महत्त्व

एआय चॅटबॉट्स (AI chatbots) उपयुक्त मदतनीस असले तरी, ते अचूक नाहीत आणि त्यांना योग्य तपासणीच्या (due diligence) विस्तृत चौकटीतील एक साधन म्हणून वापरले पाहिजे. गुंतवणूकदारांनी लक्षात ठेवले पाहिजे की एआय मॉडेल्स (AI models) डेटावर प्रक्रिया करतात आणि त्यांच्या प्रशिक्षणावर आधारित अंतर्दृष्टी प्रदान करतात; त्यांच्याकडे दूरदृष्टी नसते किंवा ते वैयक्तिक आर्थिक सल्ला देत नाहीत. म्हणून, गुंतवणूकदारांसाठी हे महत्त्वाचे आहे की त्यांनी:

• माहितीची क्रॉस-पडताळणी करा: नेहमी अनेक विश्वसनीय स्रोतांकडून माहिती तपासा.
• व्यवसाय समजून घ्या: फक्त त्यांना समजणाऱ्या कंपन्यांमध्ये आणि क्षेत्रांमध्ये गुंतवणूक करा.
• आर्थिक सल्लागारांचा सल्ला घ्या: वैयक्तिक गुंतवणुकीच्या धोरणांसाठी व्यावसायिक, सेबी-नोंदणीकृत आर्थिक सल्ला घ्या.
• संशयास्पद गतिविधीची तक्रार करा: जर त्यांना फसव्या योजना आढळल्यास सेबीसारख्या नियामक संस्थांना कळवा.

कामचांनी एआयचा वापर करण्याचे आवाहन एका वाढत्या प्रवृत्तीला अधोरेखित करते जिथे तंत्रज्ञान डिजिटल युगात आर्थिक साक्षरता वाढविण्यात आणि गुंतवणूकदारांना बाजारातील फेरफारांपासून वाचविण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावू शकते.

हा अहवाल केवळ माहितीच्या उद्देशांसाठी आहे आणि याला गुंतवणुकीचा सल्ला मानला जाऊ नये.