दामोदरन यांचा इशारा: SpaceX सारख्या उच्च-मूल्याच्या टेक कंपन्यांमुळे इंडेक्स गुंतवणूकदारांसाठी जोखीम वाढू शकते
Source: Economictimes
Arth Insight · What this means for your wallet
- तुमच्या यूएस इंडेक्स फंडातील गुंतवणूक पूर्वीइतकी स्थिर राहणार नाही आणि त्यात अस्थिरता वाढू शकते.
- आंतरराष्ट्रीय गुंतवणुकीतून अपेक्षित असलेले स्थैर्य (stability) कमी होऊ शकते.
- तुमच्या पोर्टफोलिओला मिळणारे विविधीकरणाचे (diversification) फायदे पूर्वीइतके प्रभावी राहणार नाहीत.
व्हॅल्युएशन तज्ज्ञ अश्वथ दामोदरन यांनी असा इशारा दिला आहे की, SpaceX आणि OpenAI सारख्या मोठ्या पण संभाव्य तोट्यात असलेल्या कंपन्यांचा S&P 500 मध्ये समावेश केल्यास अस्थिरता (volatility) वाढू शकते. अमेरिकन इंडेक्स फंडांद्वारे स्थिर जागतिक वैविध्य शोधणाऱ्या भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी हा इशारा अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
- ▸अश्वथ दामोदरन यांनी इशारा दिला आहे की S&P 500 मध्ये अस्थिर टेक दिग्गजांचा समावेश केल्याने पॅसिव्ह गुंतवणूकदारांसाठी जोखीम वाढते.
- ▸SpaceX आणि OpenAI सारख्या कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन जास्त असू शकते, परंतु अनेकदा त्यांच्याकडे स्थिर नफा किंवा सिद्ध झालेली गव्हर्नन्स रचना नसते.
- ▸अमेरिकन इंडेक्स फंड वापरणाऱ्या भारतीय गुंतवणूकदारांनी, या कंपन्यांच्या लिस्टिंगनंतर लगेच इंडेक्समध्ये समावेश झाल्यास, वाढीव अस्थिरतेसाठी तयार राहिले पाहिजे.
- ✓अश्वथ दामोदरन यांनी इशारा दिला आहे की S&P 500 मध्ये अस्थिर टेक दिग्गजांचा समावेश केल्याने पॅसिव्ह गुंतवणूकदारांसाठी जोखीम वाढते.
- ✓SpaceX आणि OpenAI सारख्या कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन जास्त असू शकते, परंतु अनेकदा त्यांच्याकडे स्थिर नफा किंवा सिद्ध झालेली गव्हर्नन्स रचना नसते.
- ✓अमेरिकन इंडेक्स फंड वापरणाऱ्या भारतीय गुंतवणूकदारांनी, या कंपन्यांच्या लिस्टिंगनंतर लगेच इंडेक्समध्ये समावेश झाल्यास, वाढीव अस्थिरतेसाठी तयार राहिले पाहिजे.
भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदारांनी आपल्या पोर्टफोलिओमध्ये वैविध्य आणण्यासाठी अमेरिकन-केंद्रित इंडेक्स फंडांकडे आपला कल वाढवला आहे. मात्र, 'डिन ऑफ व्हॅल्युएशन' म्हणून ओळखले जाणारे न्यूयॉर्क युनिव्हर्सिटीचे प्रसिद्ध प्राध्यापक अश्वथ दामोदरन यांनी जगातील सर्वात प्रसिद्ध स्टॉक इंडेक्स, S&P 500 च्या भविष्याबाबत सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. ते म्हणतात की SpaceX, OpenAI आणि Anthropic सारख्या नव्याने सूचिबद्ध (listed) होऊ पाहणाऱ्या दिग्गजांचा समावेश करण्याची घाई पॅसिव्ह गुंतवणुकीच्या (passive investing) जोखीम प्रोफाईलमध्ये मूलभूत बदल करू शकते.
ट्रिलियन-डॉलरचा पेच
पारंपारिकपणे, S&P 500 कडे स्थिर, फायदेशीर आणि प्रस्थापित अमेरिकन कंपन्यांचा समूह म्हणून पाहिले जाते. तथापि, मार्केट लीडर्सची पुढची पिढी—म्हणजेच अंतराळ संशोधन आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या कंपन्या—आर्थिक स्थिरता मिळवण्यापूर्वीच प्रचंड व्हॅल्युएशन गाठत आहेत. जर या कंपन्या, ज्यांचे मूल्य शेकडो अब्ज किंवा ट्रिलियन डॉलर्स (अंदाजे ₹84 लाख कोटी आणि त्याहून अधिक) आहे, त्यांना घाईघाईने इंडेक्समध्ये समाविष्ट केले गेले, तर त्या त्यांच्यासोबत मोठी अस्थिरता आणू शकतात.
दामोदरन यांचा असा तर्क आहे की या कंपन्या मार्केट कॅपिटलायझेशननुसार लवकरच सर्वात मोठ्या कंपन्या बनू शकतात, परंतु सार्वजनिक झाल्याच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांना तीन मुख्य समस्यांचा सामना करावा लागू शकतो:
- सततचा तोटा: यापैकी अनेक उच्च-वृद्धी (high-growth) असलेल्या कंपन्या नफ्यापेक्षा विस्ताराला प्राधान्य देतात, म्हणजेच त्या अनेक वर्षे तोट्यात राहू शकतात.
- अपरिक्षित बिझनेस मॉडेल्स: OpenAI आणि Anthropic सारख्या कंपन्या वेगाने विकसित होणाऱ्या AI क्षेत्रात कार्यरत आहेत, जिथे दीर्घकालीन शाश्वततेची अजून खात्री नाही.
- गव्हर्नन्सच्या समस्या: नव्याने सार्वजनिक झालेल्या कंपन्यांची व्यवस्थापन रचना अनेकदा गुंतागुंतीची असते, जी प्रस्थापित 'ब्लू चिप' कंपन्यांप्रमाणे अल्पसंख्याक भागधारकांच्या हक्कांना प्राधान्य देऊ शकत नाही.
पॅसिव्ह गुंतवणुकीसाठी याचा अर्थ काय?
S&P 500 ETF किंवा इंडेक्स फंड असलेल्या भारतीय गुंतवणूकदारासाठी, 'पॅसिव्ह गुंतवणूक' म्हणजे तुमचे पैसे आपोआप इंडेक्स बनवणाऱ्या कंपन्यांमध्ये गुंतवले जातात. जर या अस्थिर दिग्गज कंपन्यांना सार्वजनिक झाल्यानंतर लगेच समाविष्ट करण्यासाठी इंडेक्सच्या नियमांमध्ये शिथिलता आणली गेली, तर तुमचा 'सुरक्षित' इंडेक्स फंड एखाद्या जोखमीच्या व्हेंचर कॅपिटल फंडासारखा वागू शकतो.
दामोदरन यांचा इशारा सूचित करतो की S&P 500 हे व्यापक अमेरिकन अर्थव्यवस्थेचे मोजमाप करण्याऐवजी हाय-रिस्क तंत्रज्ञानावरील एकाग्र सट्टा बनू शकते. भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी, जे सहसा देशांतर्गत बाजारातील अस्थिरतेपासून संरक्षणासाठी अमेरिकन इंडेक्सचा वापर करतात, या बदलाचा अर्थ असा असू शकतो की त्यांचे 'सुरक्षित' आंतरराष्ट्रीय एक्सपोजर आता पूर्वीइतके स्थिर राहिलेले नाही.
भारतीय पोर्टफोलिओसाठी दृष्टिकोन
इंडेक्समध्ये समावेशासाठी 'ट्रिलियन-डॉलरची लढाई' तीव्र होत असताना, गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की S&P 500 हे काही स्थिर उत्पादन नाही. जर SpaceX किंवा OpenAI सारख्या कंपन्या त्यांच्या 'प्रायोगिक' टप्प्यात असतानाच इंडेक्समध्ये सामील झाल्या, तर भारतीय गुंतवणूकदारांना अपेक्षित असलेले विविधीकरणाचे फायदे कमी होऊ शकतात. ज्यांना अपघाती जोखमीपासून दूर राहायचे आहे, त्यांच्यासाठी इंडेक्स समावेशाच्या निकषांवर लक्ष ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरेल.
सिक्युरिटीज मार्केटमधील गुंतवणूक बाजारातील जोखमीच्या अधीन आहे. गुंतवणूक करण्यापूर्वी सर्व संबंधित कागदपत्रे काळजीपूर्वक वाचा. ही सामग्री केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि गुंतवणुकीचा सल्ला नाही.
Some listings may be sponsored and Arth Vani may earn a referral fee. All information is for educational purposes only — verify terms and suitability with the provider before acting. Not financial advice.
Frequently Asked Questions
अश्वथ दामोदरन या कंपन्यांच्या S&P 500 मध्ये सामील होण्याबाबत का काळजीत आहेत?
त्यांच्या मते या कंपन्यांचे बिझनेस मॉडेल्स आणि गव्हर्नन्समध्ये सतत बदल होत असतात, ज्यामुळे पारंपारिकपणे स्थिर असलेला इंडेक्स अधिक अस्थिर आणि जोखमीचा बनू शकतो.
याचा अर्थ मी अमेरिकन इंडेक्स फंडात गुंतवणूक करणे बंद करावे का?
तसे असणे आवश्यक नाही, परंतु आपल्याला हे माहित असावे की इंडेक्सचे जोखीम प्रोफाईल 'स्थिर ब्लू-चिप्स' कडून 'हाय-ग्रोथ टेक' कडे बदलत आहे, ज्यासाठी अधिक जोखीम घेण्याची क्षमता आवश्यक असू शकते.
SpaceX आणि OpenAI आधीच S&P 500 मध्ये आहेत का?
नाही, सध्या त्या खाजगी (private) कंपन्या आहेत, परंतु त्यांच्या भविष्यातील लिस्टिंगबद्दल आणि प्रमुख इंडेक्समध्ये त्वरित समावेशाबद्दल मोठ्या प्रमाणावर चर्चा आणि दबाव आहे.
Join the Arth Vani channels
Daily news summaries, IPO & market alerts on Telegram and WhatsApp.
तुम्ही Global Markets वाचले म्हणून
मध्य पूर्वेतील तणावामुळे आशियाई शेअर बाजार घसरले, जागतिक तेलाच्या किमती वाढल्या
होर्मुजच्या सामुद्रधुनीतील भू-राजकीय स्थिरतेबद्दल नवीन चिंतांमुळे आशियाई शेअर बाजारात घसरण झाली, जी जागतिक तेल वाहतुकीसाठी एक महत्त्वाचा बिंदू आहे. या अस्थिरतेमुळे आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या, ज्यामुळे ऊर्जा पुरवठा आणि व्यापक आर्थिक परिणामांबाबत गुंतवणूकदारांची सावधगिरी दिसून आली.
अमेरिकन शेअर बाजारात संमिश्र दिवस: महागाईच्या आकडेवारीमुळे नैस्डेक वाढला, S&P/डाउ घसरले
बुधवारी अमेरिकेच्या शेअर बाजारांमध्ये संमिश्र कामगिरी दिसून आली, कारण नवीन महागाईच्या आकडेवारीने गुंतवणूकदारांच्या भावनांवर परिणाम केला. नैस्डेक कंपोजिटमध्ये किरकोळ वाढ झाली, तर S&P 500 आणि डाउ जोन्स इंडस्ट्रियल एव्हरेजमध्ये घट नोंदवली गेली, जरी सर्व प्रमुख निर्देशांकांनी तिमाही नफा दर्शवला.
OpenAI ने चीनच्या मूनशॉट AI वर मॉडेलची तर्कशक्ती काढण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप केला
AI क्षेत्रातील आघाडीची कंपनी OpenAI ने आपल्या AI मॉडेल्समधून मालकीची 'संरक्षित तर्कशक्ती' (protected reasoning) काढण्याच्या प्रयत्नाची ओळख केली आहे, ज्यातील काही भाग चीनमधील मूनशॉट AI शी संबंधित आहे. ही घटना जागतिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात बौद्धिक मालमत्तेबद्दल वाढत्या चिंता आणि तीव्र स्पर्धेवर प्रकाश टाकते.
संबंधित बातम्या
मध्य पूर्वेतील तणावामुळे आशियाई शेअर बाजार घसरले, जागतिक तेलाच्या किमती वाढल्या
होर्मुजच्या सामुद्रधुनीतील भू-राजकीय स्थिरतेबद्दल नवीन चिंतांमुळे आशियाई शेअर बाजारात घसरण झाली, जी जागतिक तेल वाहतुकीसाठी एक महत्त्वाचा बिंदू आहे. या अस्थिरतेमुळे आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या, ज्यामुळे ऊर्जा पुरवठा आणि व्यापक आर्थिक परिणामांबाबत गुंतवणूकदारांची सावधगिरी दिसून आली.
अमेरिकन शेअर बाजारात संमिश्र दिवस: महागाईच्या आकडेवारीमुळे नैस्डेक वाढला, S&P/डाउ घसरले
बुधवारी अमेरिकेच्या शेअर बाजारांमध्ये संमिश्र कामगिरी दिसून आली, कारण नवीन महागाईच्या आकडेवारीने गुंतवणूकदारांच्या भावनांवर परिणाम केला. नैस्डेक कंपोजिटमध्ये किरकोळ वाढ झाली, तर S&P 500 आणि डाउ जोन्स इंडस्ट्रियल एव्हरेजमध्ये घट नोंदवली गेली, जरी सर्व प्रमुख निर्देशांकांनी तिमाही नफा दर्शवला.
OpenAI ने चीनच्या मूनशॉट AI वर मॉडेलची तर्कशक्ती काढण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप केला
AI क्षेत्रातील आघाडीची कंपनी OpenAI ने आपल्या AI मॉडेल्समधून मालकीची 'संरक्षित तर्कशक्ती' (protected reasoning) काढण्याच्या प्रयत्नाची ओळख केली आहे, ज्यातील काही भाग चीनमधील मूनशॉट AI शी संबंधित आहे. ही घटना जागतिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात बौद्धिक मालमत्तेबद्दल वाढत्या चिंता आणि तीव्र स्पर्धेवर प्रकाश टाकते.
सिबोस 2026 पॅनेल: आर्थिक तज्ञांनी हवामान गुंतवणुकीसाठी भांडवलावर चर्चा केली
सिबोस मियामी 2026 परिषदेपूर्वी, तज्ञांच्या एका पॅनेलने हवामान-प्रभाव गुंतवणुकीमध्ये भांडवल जमा करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण रणनीतींवर चर्चा केली. या चर्चांनी शाश्वत कृतींसाठी निधीची तातडीची गरज आणि जोखमीखालील पायाभूत सुविधा आणि समुदायांमध्ये गुंतवणूक करण्यात वित्तीय संस्थांची महत्त्वाची भूमिका अधोरेखित केली.