मॅककिन्सी: कंपन्या एंटरप्राइझ मूल्यासाठी AI चे लक्ष वर्कफ्लो रीडिझाइनकडे वळवत आहेत

जागतिक सल्लागार फर्म मॅककिन्सीच्या एका अलीकडील संशोधन अहवालात जगभरातील व्यवसायांद्वारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) च्या वापरामध्ये एक महत्त्वाचा बदल अधोरेखित करण्यात आला आहे. अहवालानुसार कंपन्या केवळ AI साधने लागू करण्याच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातून पुढे जात आहेत आणि आता अधिक सखोल एकीकरणावर लक्ष केंद्रित करत आहेत: महत्त्वपूर्ण, एंटरप्राइझ-स्तरीय मूल्य प्राप्त करण्यासाठी मूलभूत व्यावसायिक कार्यांची पुनर्रचना करणे.

ऐतिहासिकदृष्ट्या, अनेक संस्थांनी स्वतंत्र साधने वापरून किंवा विशिष्ट, स्वतंत्र कार्यांचे स्वयंचलन करून AI चा प्रयोग केला आहे. या दृष्टिकोनातून काही कार्यक्षमतेचे फायदे झाले असले तरी, मॅककिन्सी अहवालातून असे दिसून येते की आता अधिक धोरणात्मक आणि सर्वांगीण बदल होत आहे. व्यवसाय AI ला केवळ स्वीकारण्याचे तंत्रज्ञान म्हणून न पाहता, मूलभूत परिवर्तनासाठी एक उत्प्रेरक म्हणून पाहत आहेत.

वर्कफ्लो आणि ऑपरेटिंग मॉडेल्सची पुनर्व्याख्या

या बदलाचा गाभा दोन प्रमुख क्षेत्रांमध्ये आहे: वर्कफ्लो आणि ऑपरेटिंग मॉडेल्स. वर्कफ्लोची पुनर्रचना म्हणजे AI ला केवळ सध्याच्या प्रक्रियांमध्ये जोडण्याऐवजी, संस्थेतील कार्ये कशी एंड-टू-एंड पार पाडली जातात याची नव्याने कल्पना करणे. याचा अर्थ कामकाजाच्या संपूर्ण क्रमांचे स्वयंचलन करणे, AI-शक्तीवर चालणाऱ्या निर्णय समर्थन प्रणाली (decision support systems) लागू करणे किंवा डेटा प्रवाह आणि कार्य अंमलबजावणीसाठी नवीन, अधिक कार्यक्षम मार्ग तयार करणे असू शकते. उदाहरणार्थ, ग्राहक सेवा वर्कफ्लोची पूर्णपणे पुनर्रचना केली जाऊ शकते, ज्यात AI प्रारंभिक प्रश्न हाताळेल, AI-सारांशित संदर्भासह जटिल समस्या मानवी एजंटकडे निर्देशित करेल आणि फॉलो-अप स्वयंचलित करेल.

त्याचप्रमाणे, ऑपरेटिंग मॉडेल्समधील बदल कंपनीची रचना आणि कार्यपद्धतीमध्ये सखोल बदल दर्शवतात. यात नवीन AI-प्रथम विभाग (AI-first departments) तयार करणे, AI एकीकरणावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या क्रॉस-फंक्शनल टीम्सची स्थापना करणे किंवा AI-आधारित अंतर्दृष्टीने (AI-driven insights) फ्रंटलाइन कर्मचाऱ्यांना सक्षम करून निर्णय घेण्याचे विकेंद्रीकरण (decentralising decision-making) करणे समाविष्ट असू शकते. अशा बदलांचे उद्दिष्ट AI ला व्यवसायाच्या धोरणात्मक केंद्रस्थानी रुजवणे आहे, ज्यामुळे उत्पादन विकासापासून ते बाजारपेठेत प्रवेश करण्याच्या धोरणांपर्यंत सर्व गोष्टींवर प्रभाव पडतो.

भूमिका आणि एंटरप्राइझ मूल्यावर परिणाम

या परिवर्तनाच्या सर्वात महत्त्वाच्या परिणामांपैकी एक म्हणजे नोकरीच्या भूमिकांवर होणारा संभाव्य परिणाम. वर्कफ्लोची पुनर्रचना होत असताना, अनेक कर्मचाऱ्यांच्या कामाचे स्वरूप विकसित होईल. अहवालानुसार कंपन्या सध्याच्या भूमिकांना जुळवून घेण्यावर आणि AI क्षमतांचा लाभ घेणाऱ्या नवीन भूमिका तयार करण्यावर अधिकाधिक लक्ष केंद्रित करतील. यात कर्मचाऱ्यांना AI सह काम करण्यासाठी कौशल्य विकसित करणे, गंभीर विचार, सर्जनशीलता आणि जटिल समस्या सोडवणे यांसारख्या अद्वितीय मानवी कौशल्यांची आवश्यकता असलेल्या कामांवर लक्ष केंद्रित करणे समाविष्ट असू शकते, तर AI पुनरावृत्तीची किंवा डेटा-केंद्रित कार्ये हाताळेल.

या एंटरप्राइझ-व्यापी फोकसचे अंतिम ध्येय महत्त्वपूर्ण मूल्य प्राप्त करणे आहे. हे केवळ किरकोळ खर्च बचतीबद्दल नाही; तर उत्पादकतेमध्ये उत्कृष्ट सुधारणा करणे, नवनिर्मितीला प्रोत्साहन देणे, नवीन महसूल स्त्रोत (revenue streams) तयार करणे आणि स्पर्धात्मक फायदा (competitive advantage) वाढवणे याबद्दल आहे. त्यांच्या कामकाजाच्या मूळ संरचनेत AI समाकलित करून, कंपन्यांना गुंतवणुकीवर असा परतावा मिळवण्याचे उद्दिष्ट आहे जो स्वतंत्र साधनांच्या वापरापेक्षा खूप जास्त असेल.

भारतीय किरकोळ वाचकांसाठी, हा ट्रेंड वेगाने विकसित होत असलेल्या आर्थिक परिस्थितीचे संकेत देतो. अहवालात सर्वसाधारणपणे कंपन्यांवर लक्ष केंद्रित केले असले तरी, सखोल AI एकीकरणाकडे जागतिक बदल भारतातल्या व्यवसायांवर निश्चितपणे परिणाम करेल, ज्यामुळे नोकरीच्या बाजारपेठा, कौशल्याच्या गरजा आणि विविध क्षेत्रांमधील एकूण कार्यक्षमता व नवनिर्मितीवर परिणाम होईल. भविष्यातील आर्थिक आणि रोजगार प्रवृत्ती समजून घेण्यासाठी या मूलभूत बदलांविषयी माहिती असणे महत्त्वाचे आहे।

हा अहवाल केवळ माहितीच्या उद्देशांसाठी आहे आणि आर्थिक किंवा गुंतवणूक सल्ला नाही.