ॲक्टिव्ह मॅनेजर्सना बेंचमार्क मागे टाकताना कसरत करावी लागत असल्याने भारतीय गुंतवणूकदारांचा पॅसिव्ह फंड्सकडे कल

भारतातील गुंतवणुकीच्या क्षेत्रात एक संरचनात्मक बदल होत असून त्याचा वेग इतर कोणत्याही जागतिक बाजारपेठेपेक्षा जास्त आहे. कित्येक दशकांपासून, किरकोळ गुंतवणूकदार नफा मिळवून देणारे शेअर्स निवडण्यासाठी ॲक्टिव्ह फंड मॅनेजर्सवर अवलंबून होते, परंतु आता 'पॅसिव्ह' गुंतवणुकीचे नवीन युग म्युच्युअल फंड उद्योगात वेगाने वर्चस्व गाजवत आहे.

कमी खर्चाच्या गुंतवणुकीचा उदय

केवळ एका दशकात, इंडेक्स फंड्स आणि एक्स्चेंज ट्रेडेड फंड्स (ETFs) यांचा समावेश असलेल्या पॅसिव्ह फंड्सचा हिस्सा उद्योगात ६% वरून तब्बल २५% पर्यंत वाढला आहे. ET Alpha Wealth Summit मधील तज्ज्ञांच्या मते, हा बदल बाजारपेठेतील प्रगल्भता आणि सामान्य भारतीयांमध्ये गुंतवणुकीच्या खर्चाबाबत वाढलेली जागरूकता यामुळे झाला आहे.

ॲक्टिव्ह फंड्समध्ये मॅनेजर बाजाराला मागे टाकण्याचा प्रयत्न करतो, त्याउलट पॅसिव्ह फंड्स केवळ Nifty 50 किंवा Sensex सारख्या इंडेक्सचा मागोवा घेतात. या पद्धतीमुळे मानवी चुकांची शक्यता कमी होते आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, गुंतवणूकदारांना द्यावे लागणारे शुल्क (expense ratios) लक्षणीयरीत्या कमी होते.

कामगिरीतील तफावत

या बदलाचे मुख्य कारण म्हणजे ॲक्टिव्ह मॅनेजर्सना त्यांचे जास्त शुल्क सार्थ ठरवण्यासाठी करावी लागणारी धडपड. अलीकडील आकडेवारीनुसार, बहुतांश लार्ज-कॅप ॲक्टिव्ह फंड्स त्यांच्या संबंधित बेंचमार्कपेक्षा चांगली कामगिरी करण्यात अपयशी ठरत आहेत. जेव्हा एखादा फंड आपल्या इंडेक्सला मागे टाकू शकत नाही, तेव्हा गुंतवणूकदार मूळ इंडेक्स फंडाच्या तुलनेत कमी परताव्यासाठी जास्त शुल्क भरत असतात.

या कलमागील मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

• मार्केट एफिशियन्सी: भारतीय शेअर बाजार जसजसा प्रगल्भ होत आहे, तसतसे मॅनेजर्सना अशा 'हिडन जेम्स' (लपलेले दर्जेदार शेअर्स) शोधणे कठीण होत आहे ज्यांची किंमत बाजाराने आधीच निश्चित केलेली नाही.
• शुल्काबाबत संवेदनशीलता: गुंतवणूकदारांच्या आता लक्षात येत आहे की १०-२० वर्षांच्या कालावधीत, वार्षिक शुल्कातील १% फरक देखील त्यांच्या एकूण संपत्तीचा मोठा हिस्सा कमी करू शकतो.
• साधेपणा: पॅसिव्ह फंड्समध्ये पारदर्शकता असते, कारण इंडेक्सच्या रचनेनुसार गुंतवणूकदारांना त्यांचे नेमके कोणते शेअर्स आहेत हे माहित असते.

जागतिक स्तरावरील वेगवान विक्रम

सिद स्वामीनाथन यांनी समिट दरम्यान नमूद केले की, भारतातील या बदलाचा वेग इतर विकसित बाजारपेठांमध्ये दिसलेल्या वेगापेक्षा वेगळा आहे. अमेरिकेत पॅसिव्ह गुंतवणुकीला स्थान मिळवण्यासाठी दशके लागली असताना, भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदार डिजिटल प्लॅटफॉर्म आणि ETFs च्या सुलभ उपलब्धतेमुळे विक्रमी वेळेत याकडे वळत आहेत.

उद्योगाची उत्क्रांती होत असताना, हा कल असे सुचवतो की मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप विभागांमध्ये ॲक्टिव्ह मॅनेजमेंटचे महत्त्व अजूनही टिकून असले, तरी लार्ज-कॅप क्षेत्र वेगाने पॅसिव्ह गुंतवणूकदारांच्या ताब्यात जात आहे.

सेक्युरिटीज मार्केटमधील गुंतवणूक ही बाजारातील जोखमीच्या अधीन असते. गुंतवणूक करण्यापूर्वी सर्व संबंधित कागदपत्रे काळजीपूर्वक वाचा. ही सामग्री केवळ माहितीसाठी आहे आणि तो आर्थिक सल्ला नाही.