झिरोधाचे CEO नितीन कामत यांनी भारताच्या डिजिटल लँडस्केपला आकार देण्यासाठी आणि भांडवली बाजारांच्या विस्ताराला चालना देण्यासाठी दूरसंचार क्षेत्रातील दिग्गज रिलायन्स जिओ आणि एअरटेलने बजावलेल्या परिवर्तनकारी भूमिकेची प्रशंसा केली आहे. कामत यांची ही टिप्पणी जिओच्या गेल्या दशकातील प्रवासावर विचार करताना आली आहे, ज्यात त्यांनी आपल्या स्वतःच्या ब्रोकरेज प्लॅटफॉर्म झिरोधासह ऑनलाइन-फर्स्ट व्यवसायांच्या यशात जिओचा कसा थेट हातभार लागला हे अधोरेखित केले.
डिजिटल पायाभूत सुविधा: वाढीचा आधार
कामत यांच्या मते, प्रामुख्याने रिलायन्स जिओने सुरु केलेल्या परवडणाऱ्या इंटरनेट डेटाची व्यापक उपलब्धता ही भारताच्या डिजिटल क्रांतीचा आधारस्तंभ बनली. या महत्त्वपूर्ण विकासाने, आधार आणि युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) सारख्या मूलभूत डिजिटल ओळख आणि पेमेंट सिस्टिम्ससोबत मिळून, डिजिटल उद्योगांना भरभराटीसाठी एक अभूतपूर्व वातावरण निर्माण केले.
व्यापक परवडणाऱ्या डेटाच्या आगमनापूर्वी, भारतातील अनेक ऑनलाइन व्यावसायिक मॉडेल्सना जास्त खर्च आणि सामान्य लोकांसाठी मर्यादित प्रवेशामुळे गती मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागत होता. दूरसंचार क्षेत्रात जिओच्या प्रवेशाने हे चित्र नाटकीयरीत्या बदलले, इंटरनेट प्रवेशाचे लोकशाहीकरण केले आणि देशाच्या दुर्गम भागातील लाखो लोकांपर्यंत ते सुलभ केले. यामुळे केवळ ई-कॉमर्स आणि डिजिटल सामग्रीसाठीच दरवाजे उघडले नाहीत तर वित्तीय सेवांना डिजिटल होण्याचा मार्गही मोकळा झाला.
झिरोधाचा प्रवास: डिजिटल प्रवेशामुळे सशक्त
झिरोधासारख्या फिनटेक कंपन्यांसाठी, ज्यांनी भारतात डिस्काउंट ब्रोकिंगची सुरुवात केली, ही डिजिटल झेप अत्यंत महत्त्वाची होती. ग्राहकांना आधार वापरून डिजिटल पद्धतीने ऑनबोर्ड करणे, UPI द्वारे अखंड पेमेंट करणे आणि विश्वसनीय, स्वस्त इंटरनेट डेटासह व्यवहार करण्याची क्षमता यामुळे गुंतवणुकीतील भौगोलिक अडथळे लक्षणीयरीत्या कमी झाले. झिरोधा, एक ऑनलाइन-ओन्ली प्लॅटफॉर्म असल्याने, विस्तृत भौतिक शाखा नेटवर्कची आवश्यकता न पडता मोठ्या प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचू शकले, ज्यामुळे परिचालन खर्च नाटकीयरीत्या कमी झाला आणि बचतीचा फायदा ग्राहकांना मिळाला.
कामत यांनी यावर जोर दिला की, या मजबूत डिजिटल पायाभूत सुविधांशिवाय, झिरोधासारख्या प्लॅटफॉर्मची वाढ पूर्णपणे वेगळी असती. सोपे डिजिटल प्रमाणीकरण, कार्यक्षम निधी हस्तांतरण आणि सततच्या कनेक्टिव्हिटीच्या संयोगाने लाखो भारतीयांना त्यांच्या स्मार्टफोनवरून भांडवली बाजारात प्रवेश करणे शक्य केले, ज्यामुळे गुंतवणुकीकडे पाहण्याचा आणि ती करण्याचा दृष्टिकोन मूलभूतपणे बदलला.
किरकोळ गुंतवणूक वाढीला चालना
परवडणारे डेटा आणि आधार व UPI सारख्या डिजिटल सार्वजनिक वस्तू यांच्यातील समन्वय हा भारतात दिसून आलेल्या किरकोळ गुंतवणुकीतील उल्लेखनीय वाढीला महत्त्वाचा उत्प्रेरक ठरला आहे. इंटरनेटचा वापर वाढला आणि डिजिटल साक्षरतेत सुधारणा झाली, तसतसे अधिक व्यक्तींना त्यांच्या आर्थिक भविष्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी सक्षम वाटू लागले. डिमॅट आणि ट्रेडिंग खाते उघडण्याची प्रक्रिया, ज्यामध्ये पूर्वी व्यापक कागदपत्रे आणि प्रत्यक्ष पडताळणी समाविष्ट होती, ती सोपी आणि त्वरित झाली, ज्यामुळे नवीन पिढीचे गुंतवणूकदार आकर्षित झाले.
या डिजिटल सक्षमतेने केवळ प्रवेशाचे अडथळे कमी केले नाहीत, तर एक असे इकोसिस्टम देखील तयार केले जिथे आर्थिक माहिती आणि शैक्षणिक संसाधने ऑनलाइन सहज उपलब्ध झाली, ज्यामुळे सहभागाला आणखी प्रोत्साहन मिळाले. विशेषतः महामारीच्या वर्षांमध्ये, या ट्रेंडमध्ये वाढ दिसून आली, ज्यात मोठ्या संख्येने नवीन गुंतवणूकदार बाजारात उतरले, ज्यापैकी अनेक जण पूर्णपणे डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर अवलंबून असलेले प्रथमच सहभागी होते.
कामत यांचे मत केवळ कनेक्टिव्हिटीच्या पलीकडे डिजिटल पायाभूत सुविधांचा किती सखोल परिणाम झाला आहे हे अधोरेखित करते. याने आर्थिक समावेशकता आणि बाजार विकासासाठी एक शक्तिशाली इंजिन म्हणून काम केले आहे, ज्यामुळे भारताच्या वेगाने विकसित होत असलेल्या आर्थिक लँडस्केपमध्ये व्यवसाय आणि वैयक्तिक गुंतवणूकदार दोघांसाठीही अधिक सुलभ आणि गतिशील वातावरण निर्माण झाले आहे।
हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि आर्थिक सल्ला मानला जाऊ नये.