लीज समिट, एमओ – 8 सप्टेंबर 2026 – या दिवशी पीआर न्यूजवायर फायनान्शियलने प्रकाशित केलेल्या एका अलीकडील लेखामध्ये लीज समिट, मिसूरी येथील प्रसिद्ध विमा तज्ञ मायकल ओहरके यांना वैशिष्ट्यीकृत केले होते. हॅलोनेशन प्रकाशनाने ओहरके यांच्या जीवन विम्याच्या मूलभूत पैलूंवरील अंतर्दृष्टी सादर केली, ज्यात दोन महत्त्वाच्या प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित केले, जे जगभरातील व्यक्तींसाठी, ज्यात लाखो भारतीय किरकोळ बचतकर्त्यांचा समावेश आहे, अत्यंत महत्त्वाचे आहेत: "जीवन विमा खरेदी करण्याची योग्य वेळ कधी आहे?" आणि "किती संरक्षण खरोखर पुरेसे आहे?"
मायकल ओहरके यांना वैशिष्ट्यीकृत करणाऱ्या मूळ लेखामध्ये या आवश्यक जीवन विमा विषयांचा शोध घेण्यात आला असला तरी, त्यांच्या अंतर्दृष्टी किंवा शिफारसींचा विशिष्ट तपशील स्त्रोत सामग्रीमध्ये प्रदान केला गेला नाही. हा अहवाल भारतीय किरकोळ वाचकांच्या संदर्भात तयार केलेल्या या महत्त्वाच्या प्रश्नांवर सामान्य मार्गदर्शन प्रदान करतो, जेणेकरून माहितीपूर्ण आर्थिक नियोजनास प्रोत्साहन मिळेल.
जीवन विमा कधी खरेदी करावा हे समजून घेणे
दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षितता शोधणाऱ्या भारतीय कुटुंबांसाठी जीवन विमा कधी खरेदी करायचा हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा आहे. तज्ज्ञांचे सामान्यतः मत आहे की, जितक्या लवकर सुरुवात कराल, तितके ते अधिक फायदेशीर ठरू शकते. जीवन विमा प्रीमियम सामान्यतः वय आणि आरोग्य यांसारख्या घटकांवर आधारित असतात. एक तरुण व्यक्ती, जी सहसा चांगल्या आरोग्यात असते, तिला निर्णय पुढे ढकलणाऱ्या व्यक्तीच्या तुलनेत कमी प्रीमियमसाठी पात्रता मिळते.
- लवकर स्वीकारणाऱ्यांना लाभ: भारतात 25 वर्षांच्या व्यक्तीसाठी, ₹1 कोटी विमा रकमेची मुदत विमा पॉलिसी (term insurance policy) 35 किंवा 40 वर्षांच्या वयात सुरू करणाऱ्या व्यक्तीच्या तुलनेत वार्षिक खूप कमी खर्चिक असू शकते. हा फरक पॉलिसीच्या कालावधीत मोठ्या प्रमाणात बचत देऊ शकतो.
- महत्त्वाचे जीवन टप्पे: "योग्य वेळ" अनेकदा महत्त्वाच्या जीवन घटनांशी जुळते. लग्न करणे, मुले होणे, गृह कर्ज घेणे (उदा. ₹50 लाखांचे गृह कर्ज), किंवा वृद्ध पालकांसाठी प्राथमिक कमावणारे बनणे हे सर्व प्रबळ संकेत आहेत की जीवन विमा आता केवळ एक पर्याय नाही तर एक आवश्यकता आहे. हे टप्पे आर्थिक अवलंबित्व निर्माण करतात ज्यांना संरक्षण देणे आवश्यक आहे.
- दीर्घकालीन नियोजन: जीवन विमा ही एक दीर्घकालीन वचनबद्धता आहे, जी अनेक दशकांपर्यंत चालते. तो लवकर खरेदी केल्याने हे सुनिश्चित होते की तुमचे प्रियजन तुमच्या उत्पन्न-मिळवण्याच्या वर्षांमध्ये आणि त्यानंतरही संरक्षित आहेत, तुमचे भविष्य सुरक्षित ठेवतात जरी तुम्ही यापुढे तिथे नसला तरी.
पुरेसे संरक्षण निश्चित करणे: किती पुरेसे आहे?
दुसरा महत्त्वाचा प्रश्न, "किती संरक्षण पुरेसे आहे?" यासाठी वैयक्तिक दृष्टिकोन आवश्यक आहे. याचे कोणतेही एक-आकार-सर्वांसाठी योग्य असे उत्तर नाही, कारण आदर्श विमा रक्कम (sum assured) पूर्णपणे व्यक्तीच्या आर्थिक परिस्थितीवर, अवलंबितांवर आणि भविष्यातील उद्दिष्टांवर अवलंबून असते।
- उत्पन्न प्रतिस्थापन: भारतात एक सामान्य पद्धत म्हणजे 'मानवी जीवन मूल्य' (HLV) दृष्टिकोन किंवा तुमच्या वार्षिक उत्पन्नाला एका घटकाने गुणाकार करणे. आर्थिक सल्लागार अनेकदा तुमच्या सध्याच्या वार्षिक उत्पन्नाच्या 10-15 पट संरक्षण रकमेची शिफारस करतात. उदाहरणार्थ, जर तुमचे वार्षिक उत्पन्न ₹10 लाख असेल, तर ₹1 कोटी ते ₹1.5 कोटी पर्यंतचे संरक्षण हा एक प्रारंभिक बिंदू असू शकतो. हे सुनिश्चित करते की तुमचे कुटुंब मोठ्या कालावधीसाठी त्यांची जीवनशैली टिकवून ठेवू शकेल।
- विद्यमान दायित्वे: महत्त्वाचे म्हणजे, तुमच्या संरक्षणात सर्व थकबाकीदार कर्ज, जसे की गृह कर्ज (उदा. ₹40 लाखांच्या कर्जासाठी ₹40,000 ची ईएमआय), कार कर्ज आणि वैयक्तिक कर्ज यांचा समावेश असणे आवश्यक आहे. विमा भुगतान या दायित्त्वे फेडण्यासाठी पुरेसे असावे, ज्यामुळे तुमच्या कुटुंबाला कर्ज वारसाहक्काने मिळण्यापासून प्रतिबंधित होईल।
- भविष्यातील आर्थिक उद्दिष्टे: मुलांचे शिक्षण (उदा. उच्च शिक्षणाचा खर्च प्रति बालक सहजपणे ₹20-50 लाख पर्यंत पोहोचू शकतो), त्यांचे लग्न आणि तुमच्या जोडीदाराची सेवानिवृत्ती यांसारख्या भविष्यातील खर्चांचा विचार करा. या दीर्घकालीन उद्दिष्टांना निधीची आवश्यकता असते, आणि पुरेसा विमा सुनिश्चित करतो की या आकांक्षा अजूनही पूर्ण केल्या जाऊ शकतात।
- महागाई आणि जीवनशैली: नेहमी महागाईचा विचार करा. आज जे पुरेसे संरक्षण वाटते ते दहा वर्षांनंतर अपुरे पडू शकते. तसेच, तुमच्या कुटुंबाची सध्याची जीवनशैली आणि ती टिकवून ठेवण्यासाठी किती खर्च येईल याचाही विचार करा।
तुमच्या जीवन विमा पॉलिसीची नियमितपणे समीक्षा करणे देखील महत्त्वाचे आहे. तुमचे उत्पन्न वाढते, कुटुंबाचा आकार बदलतो, किंवा नवीन आर्थिक उद्दिष्टे उद्भवतात, तेव्हा तुमच्या विम्याच्या गरजा बदलतील. वार्षिक पुनरावलोकन हे सुनिश्चित करते की तुमचे संरक्षण तुमच्या कुटुंबाच्या विकसित गरजांसाठी संबंधित आणि पुरेसे राहते।
मायकल ओहरके यांनी या मूलभूत प्रश्नांवर भर दिल्याने भारतीय किरकोळ गुंतवणूकदारांना त्यांच्या जीवन विमा धोरणाचे सक्रियपणे मूल्यांकन करण्याची वेळेवर आठवण करून दिली आहे. कधी आणि किती संरक्षण घ्यावे यावर माहितीपूर्ण निर्णय घेतल्याने तुमच्या प्रियजनांसाठी एक मजबूत आर्थिक सुरक्षा जाळे तयार होऊ शकते।
हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे आणि तो आर्थिक किंवा गुंतवणुकीचा सल्ला नाही.