अर्थ वाणी में आपका स्वागत है

अपनी पसंदीदा भाषा चुनें

Sponsored · Open a free Demat account & get ₹500 in stocks.Claim
Nifty 5023,911.151.22%H 24,011.4 · L 23,892.35|Sensex76,418.471.18%H 76,821.07 · L 76,418.47|Bank Nifty57,332.70.91%H 57,804.5 · L 57,220.65|USD / INR₹94.680.44%H ₹95.1 · L ₹94.44|Gold Intl (10g)₹1,31,836.962.18%H ₹1,32,622.32 · L ₹1,30,388|Silver Intl (1kg)₹2,13,660.493.26%H ₹2,15,836.98 · L ₹2,09,200.99|Crude WTI₹7,622.695.15%H ₹7,803.53 · L ₹7,574.4|Bitcoin$65,7912.46%H $66,600.46 · L $64,981.54|Ethereum$1,720.72.78%H $1,744.64 · L $1,696.76|Nifty 5023,911.151.22%H 24,011.4 · L 23,892.35|Sensex76,418.471.18%H 76,821.07 · L 76,418.47|Bank Nifty57,332.70.91%H 57,804.5 · L 57,220.65|USD / INR₹94.680.44%H ₹95.1 · L ₹94.44|Gold Intl (10g)₹1,31,836.962.18%H ₹1,32,622.32 · L ₹1,30,388|Silver Intl (1kg)₹2,13,660.493.26%H ₹2,15,836.98 · L ₹2,09,200.99|Crude WTI₹7,622.695.15%H ₹7,803.53 · L ₹7,574.4|Bitcoin$65,7912.46%H $66,600.46 · L $64,981.54|Ethereum$1,720.72.78%H $1,744.64 · L $1,696.76|
Mutual Funds

डिजिटल सरलता और त्वरित नकदी: भारतीय क्यों सोने और प्रॉपर्टी के बदले म्यूचुअल फंड चुन रहे हैं

Arth Vani Desk1h ago2 मिनट पढ़ें
डिजिटल सरलता और त्वरित नकदी: भारतीय क्यों सोने और प्रॉपर्टी के बदले म्यूचुअल फंड चुन रहे हैं

Source: Economictimes

Listen to this article
AI voice · Podcast mode
Get IPO & market alerts free on Telegram / WhatsApp
AI सारांश

भारत का निवेश परिदृश्य बदल रहा है क्योंकि खुदरा निवेशक भौतिक संपत्तियों से हटकर म्यूचुअल फंड की ओर बढ़ रहे हैं। यह बदलाव डिजिटल लेनदेन की सुगमता और इस अहसास से प्रेरित है कि रियल एस्टेट की तुलना में म्यूचुअल फंड नकदी तक बहुत तेज़ पहुंच प्रदान करते हैं।

मुख्य बातें
  • Mutual funds are gaining popularity over gold and property due to the ease of withdrawing money quickly.
  • Small towns and younger investors are driving the next wave of growth in India's investment market.
  • Technology has simplified the investment process, making it accessible via smartphones nationwide.
  • Investors are becoming more patient and are less likely to panic-sell during stock market dips.
Key Takeaways
  • Mutual funds are gaining popularity over gold and property due to the ease of withdrawing money quickly.
  • Small towns and younger investors are driving the next wave of growth in India's investment market.
  • Technology has simplified the investment process, making it accessible via smartphones nationwide.
  • Investors are becoming more patient and are less likely to panic-sell during stock market dips.
Sponsored

Your dream home loan @ 8.4%*

Compare offers from 20+ banks in one click.

Compare

भारतीय मानसिकता में एक बदलाव

पीढ़ियों से, भारतीय परिवारों ने वित्तीय सुरक्षा को 'भौतिक' संपत्तियों—मुख्य रूप से सोने और रियल एस्टेट—के समान माना है। हालांकि, अब एक महत्वपूर्ण परिवर्तन हो रहा है। तेजी से होती तकनीकी प्रगति और लिक्विडिटी (तरलता) की बढ़ती आवश्यकता से प्रेरित होकर, खुदरा निवेशक तेजी से अपनी पूंजी म्यूचुअल फंड उद्योग में लगा रहे हैं।

लिक्विडिटी का लाभ

महामारी के दौरान निवेशकों द्वारा सीखे गए सबसे बड़े पाठों में से एक 'लिक्विड' मनी (तरल धन) का महत्व था—ऐसा फंड जिसे आपात स्थिति में जल्दी से निकाला जा सके। प्रॉपर्टी के विपरीत, जिसे बेचने में महीनों लग सकते हैं, या सोने, जिसके लिए भौतिक मूल्यांकन और खरीदार की आवश्यकता होती है, म्यूचुअल फंड को डिजिटल रूप से भुनाया जा सकता है और पैसा कुछ ही कार्य दिवसों में बैंक खातों में आ जाता है। बाहर निकलने (एग्जिट) की यह सुगमता आधुनिक भारतीय निवेशक के लिए एक प्रमुख आकर्षण बन गई है।

समान अवसर प्रदान करने वाली तकनीक

इन्वेस्टमेंट ऐप्स और डिजिटल KYC प्रक्रियाओं के उदय ने उन भौगोलिक बाधाओं को दूर कर दिया है जिन्होंने कभी परिष्कृत निवेश को मुंबई या दिल्ली जैसे प्रमुख महानगरों तक सीमित रखा था। अब टियर-2 और टियर-3 शहरों में विकास तेज हो रहा है, जो दर्शाता है कि देश भर में भागीदारी बढ़ रही है। तकनीक ने न केवल फंड खरीदना आसान बना दिया है, बल्कि निवेशकों को वास्तविक समय (रियल-टाइम) में अपने पोर्टफोलियो को ट्रैक करने के लिए बेहतर उपकरण भी प्रदान किए हैं।

परिपक्व निवेशक और बाजार की अस्थिरता

दिलचस्प बात यह है कि भारतीय निवेशक की प्रोफाइल विकसित हो रही है। युवा प्रतिभागी बाजार के उतार-चढ़ाव के दौरान उच्च स्तर की भावनात्मक परिपक्वता दिखा रहे हैं। बाजार में अस्थिरता आने पर घबराकर बेचने के बजाय, अधिक निवेशक जानकारी मांग रहे हैं और निवेश पर बने रह रहे हैं। 'सट्टेबाजी' से 'सूचित निवेश' की ओर यह बदलाव इस क्षेत्र के लिए दीर्घकालिक संरचनात्मक विकास का संकेत देता है।

आगे की राह

जैसे-जैसे डिजिटल साक्षरता बढ़ रही है, म्यूचुअल फंड उद्योग पर्याप्त विस्तार की उम्मीद करता है। अधिक लोग यह समझ रहे हैं कि म्यूचुअल फंड केवल अमीरों के लिए नहीं हैं, बल्कि नियमित बचत के लिए सुलभ उपकरण हैं, ऐसे में पारंपरिक भौतिक संपत्तियों से वित्तीय साधनों की ओर यह बदलाव भारतीय अर्थव्यवस्था की एक स्थायी विशेषता बनने की उम्मीद है।

म्यूचुअल फंड निवेश बाजार के जोखिमों के अधीन हैं, योजना से संबंधित सभी दस्तावेजों को ध्यान से पढ़ें। यह लेख केवल सूचनात्मक उद्देश्यों के लिए है और इसमें कोई वित्तीय सलाह शामिल नहीं है।

Recommended for you
Products related to this story — compare & act
Smart picks
Nippon India Small Cap Fund Growth Plan
Nippon India Mutual Fund · Small Cap
18.7%
3Y CAGR
HDFC NIFTY Next 50 Index Fund
HDFC Mutual Fund · Index
17.6%
3Y CAGR
Parag Parikh Flexi Cap Fund
PPFAS Mutual Fund · Flexi Cap
15.1%
3Y CAGR
Mirae Asset ELSS Tax Saver Fund
Mirae Asset Mutual Fund · ELSS
14.8%
3Y CAGR
HDFC Balanced Advantage Fund
HDFC Mutual Fund · Hybrid
14.6%
3Y CAGR
ICICI Prudential Balanced Advantage Fund
ICICI Prudential Mutual Fund · Hybrid
11.8%
3Y CAGR

Some listings may be sponsored. Mutual fund data is from AMFI and for information only — funds are subject to market risks. Review terms & suitability before investing. Not investment advice.

Stay ahead of the market

Join the Arth Vani channels

Daily news summaries, IPO & market alerts on Telegram and WhatsApp.

क्योंकि आपने Mutual Funds पढ़ा

बेंचमार्क को पीछे छोड़ने में सक्रिय प्रबंधकों के संघर्ष के बीच भारतीय निवेशकों का पैसिव फंड्स की ओर झुकावताज़ा
Mutual Funds

बेंचमार्क को पीछे छोड़ने में सक्रिय प्रबंधकों के संघर्ष के बीच भारतीय निवेशकों का पैसिव फंड्स की ओर झुकाव

भारत का म्यूचुअल फंड परिदृश्य तेजी से बदल रहा है, जहां पैसिव निवेश की बाजार हिस्सेदारी अब 25% हो गई है। सक्रिय प्रबंधन द्वारा बेंचमार्क से कम प्रदर्शन किए जाने के कारण रिटेल निवेशक अब सक्रिय प्रबंधन के बजाय कम लागत वाले इंडेक्स फंड को प्राथमिकता दे रहे हैं।

2h ago·2 मिनट पढ़ेंसुनें
ग्लोबल इन्वेस्टिंग: आपके पोर्टफोलियो के लिए अमेरिकी बाजार ही एकमात्र विकल्प क्यों नहीं है
Mutual Funds

ग्लोबल इन्वेस्टिंग: आपके पोर्टफोलियो के लिए अमेरिकी बाजार ही एकमात्र विकल्प क्यों नहीं है

वित्तीय विशेषज्ञ देविना मेहरा ने भारतीय निवेशकों को वैश्विक विविधीकरण (diversification) के लिए अमेरिकी शेयर बाजार से आगे देखने की सलाह दी है। अंतरराष्ट्रीय स्तर पर निवेश करने से गिरते रुपये और घरेलू बाजार की अस्थिरता के खिलाफ संपत्ति की रक्षा करने में मदद मिलती है।

2h ago·2 मिनट पढ़ेंसुनें
ग्लोबल स्टॉक्स की खरीदारी में जल्दबाजी न करें: आपकी संपत्ति के लिए स्थानीय आधार पहले क्यों मायने रखता है
Mutual Funds

ग्लोबल स्टॉक्स की खरीदारी में जल्दबाजी न करें: आपकी संपत्ति के लिए स्थानीय आधार पहले क्यों मायने रखता है

ET Alpha Wealth Summit के विशेषज्ञों ने भारतीय निवेशकों को सलाह दी है कि वे अंतरराष्ट्रीय विविधीकरण (diversification) को स्थानीय बाजार की गिरावट के त्वरित समाधान के बजाय एक दीर्घकालिक रणनीति के रूप में देखें। हालांकि वैश्विक निवेश की लोकप्रियता बढ़ रही है, लेकिन धन सृजन के लिए एक ठोस घरेलू पोर्टफोलियो प्राथमिक इंजन बना हुआ है।

2d ago·2 मिनट पढ़ेंसुनें

संबंधित खबरें

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುಲಭತೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ನಗದು: ಭಾರತೀಯರು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ
Mutual Funds

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುಲಭತೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ನಗದು: ಭಾರತೀಯರು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ

ಭಾರತದ ಹೂಡಿಕೆ ಪರಿಸರವು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಚಿಲ್ಲರೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಭೌತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳಿಂದ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಸುಲಭತೆ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು ನಗದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

1h ago·1 मिनट पढ़ेंसुनें
डिजिटल सुलभता आणि तात्काळ रोख उपलब्धता: भारतीय गुंतवणूकदार सोने आणि मालमत्तेऐवजी म्युच्युअल फंडला का पसंती देत आहेत?
Mutual Funds

डिजिटल सुलभता आणि तात्काळ रोख उपलब्धता: भारतीय गुंतवणूकदार सोने आणि मालमत्तेऐवजी म्युच्युअल फंडला का पसंती देत आहेत?

भारतातील गुंतवणुकीचे चित्र बदलत असून किरकोळ गुंतवणूकदार भौतिक मालमत्तेकडून म्युच्युअल फंडकडे वळत आहेत. डिजिटल व्यवहारांमधील सुलभता आणि रिअल इस्टेटच्या तुलनेत म्युच्युअल फंडमध्ये पैसे अधिक वेगाने उपलब्ध होतात या जाणिवेमुळे हा बदल होत आहे.

1h ago·1 मिनट पढ़ेंसुनें
Digital Ease and Fast Cash: Why Indians are Swapping Gold and Property for Mutual Funds
Mutual Funds

Digital Ease and Fast Cash: Why Indians are Swapping Gold and Property for Mutual Funds

India's investment landscape is shifting as retail investors move away from physical assets toward mutual funds. This change is driven by the ease of digital transactions and the realization that mutual funds offer much faster access to cash compared to real estate.

1h ago·1 मिनट पढ़ेंसुनें
बेंचमार्क को पीछे छोड़ने में सक्रिय प्रबंधकों के संघर्ष के बीच भारतीय निवेशकों का पैसिव फंड्स की ओर झुकावताज़ा
Mutual Funds

बेंचमार्क को पीछे छोड़ने में सक्रिय प्रबंधकों के संघर्ष के बीच भारतीय निवेशकों का पैसिव फंड्स की ओर झुकाव

भारत का म्यूचुअल फंड परिदृश्य तेजी से बदल रहा है, जहां पैसिव निवेश की बाजार हिस्सेदारी अब 25% हो गई है। सक्रिय प्रबंधन द्वारा बेंचमार्क से कम प्रदर्शन किए जाने के कारण रिटेल निवेशक अब सक्रिय प्रबंधन के बजाय कम लागत वाले इंडेक्स फंड को प्राथमिकता दे रहे हैं।

2h ago·2 मिनट पढ़ेंसुनें

Daily 3-minute money update on WhatsApp

Join 50,000+ investors — free.